Epanyol Breton (Brittany Spaniel) av köpeği

Bu köpeğin tarihi, 19. yüzyılın başlarında İngiliz soylularının Kuzey Fransa’ya çulluk avına gittikleri zamanlara dayanır. 

Bu soylular, ava giderlerken yanlarında kendi köpeklerini de, özellikle İngiliz Setterlerini de götürüyorlardı. İngiltere’ye geri dönerlerken de köpekleri geri götürmektense, bir sezon sonra tekrar gelecekleri için, onları Fransız avcılara bırakmayı tercih ediyorlardı. 

Bu sıralarda bazı köpekler, kulübelerinden kaçıp Fransız “yüksek ruhlu” diye adlandırdıkları Fransız Spanyelleriyle çiftleştiler. Fransız Spanyell, kendisini tamamen ava ve sahibine ad amış, çok kısa kuyruklu, siyah beyaz küçük bir köpekti. Fransız avcılar bu çiftleşmelerden doğan yavruların potansiyelinin farkına vardılar. Böylece, dikkatli bir üretimle Fransa’da 1907 yılında ilk Epanyol Breton kulübü kurulmuş oldu. 

Amerika’da Epanyol Breton hem avlanma stili hem de görünüş açısından farklı bir gelişim gösterdi. Amerikalılar sadece açık sarı/beyaz ve kahverengi beyaz renginde ve normal Epanyol’dan daha yapılı bir köpek oluşturmaya çalıştılar, çünkü amaçları bu köpeklerin diğer büyük köpeklerle rekabet edebilmesiydi. 1982’de Amerika’da, Amerikan Brittany klüp, bu cinsin adını “brittany” olarak değiştirdi ve kayıtlara geçirdi. Epanyol Breton, yakın arayan, çok iyi bir buruna sahip olan, kuş avını çok seven, hareketli, oldukça zeki ve sahibine çok bağlı olan bir köpektir. Amerika’daki Epanyol Bretonlar görünüş ve genel özellikler açısından Fransa’daki kuzenlerinden biraz daha farklıdır. Bu farklılıktaki neden de Amerikalıların yukarıda söz ettiğimiz gibi diğer büyük av köpekleriyle avda hız ve dayanıklılık açısından rekabet edebilmesiydi. 

Epanyol Breton’un Standartları Genel Görünüş: maksimum 50.5, minumum 45.5 cm boy Erkekler için ideal boy: 47.5 - 49.5 cm Dişiler için ideal boy: 46.5 - 48.5 cm 

Erkekler için ideal kilo: 15 kg 

Dişiler için ideal kilo: 13 kg (Not: köpekler için ortalama ağırlık 12 ila 18 kg arasında değişmektedir. Burada verilen kilolar ortalama bir örnek olarak verilmektedir.) 

Görünüş: Küçük, enerji dolu, zeki bakışlı, hoş bir köpek. Yuvarlak kafalı, kulaklar biraz kısa, dudakları sarkık olamayan, ya kuyruksuz ya da 10 cm uzunluğunda kuyruklu. 

Burun Rengi: Köpeğin vücut renginin açık sarı ve beyaz, kahverengi-beyaz veya siyah-beyaz oluşuna göre vücut renginin en koyu renginde burun rengi. Burun delikleri oldukça açık. 

Kusur: Kapalı burun delikleri. 

Önemli Kusur: Koyu pembe bir burun rengi. 

Dudaklar: İnce, sıkı sıkıya ağza yapışık dudaklar, üst dudak alt dudağın birazcık üzerine sarkabilir. 

Kusurlar: Çok kalın veya çok sarkık dudaklar.  

Dişler: Eksiksiz makas gibi kapanır şekilde. Önemli Kusur: Üst üste veya alt çenenin üst çeneden uzun olması. Burun (somak): Kafa tasının genişliğinden daha kısa, düz ya da kafa tasının 2/3’ü oranında hafifçe eğri. 

Kusurlar: Kare veya elma biçimli kafa, çok belirgin bir çıkıntı. Stopa (alın çıkıntısına sahip olmayan bir kafa)  

Gözler: Tüy rengi uyum içinde olmakla birlikte, koyu amber renginde, canlı ve ifade dolu.  

Kusurlar: Çıkıntılı, rasgele yerleştirilmiş, çok açık renkte gözler.  

Kulaklar: Uzundan ziyade kısa, hafif yuvarlak, yukarıda tutulan hafif püsküllü ve dalgalı tüylerle kaplı bir kulak. Kusurlar: Düşük tutulur pozisyonda oldukça geniş, çok kıvırcık, beyaz veya üzerinde beyaz leke olan kulak. Önemli  

Kusur: Kulağın birinde beyaz leke.  

Boyun: Orta uzunlukta, omuzlara doğru iyi bir şekilde bağlanmış, ince derili, oldukça gevşek deri.  

Kusurlar: Çok ince ya da çok kalın, gıdılı bir boyun. 

Göğüs: Derin, ön ayak dirseklerine kadar uzanan ve geniş açılı bir kaburgaya sahip göğüs.  

Kusurlar: Çok dar, yeterince derin olamayan, kalın kenarlı göğüs.

Sırt: Kısa ve düz. 

Kusurlar: Uzun veya çukur sırt.  

Bel: Kısa, kalın ve etli.  

Kusurlar: Uzun, zayıf, dar ve sarkık bir bel.  

Arka Kısımlar: İki kürek kemiğinin biraz aşağısında, sırta doğru hafif eğimli, kalça kemiklerinin noktaları sırt ile paralel. 

Hareket: Canlı, kolay ve enerjik. Avlanırken arzu edilen yürüyüş şekli dört nal; hızlı, geniş adımlar.  

But (arka Kısım): Çok hafif eğimli  

Kusurlar: Çok dar ya da çok eğimli.  

Göbek ve Alt Çizgi: Aşırıya kaçmayan normal bir eğim. 

Kusurlar: Çok aşırı sarkık veya çok içeri çekiklik. 

Kuyruk: Vücutla doğru orantıda ya da düz tutulan bir kuyruk. Köpek eğer kuyruksuz değilse, her zaman çok kısa yaklaşık 10 cm uzunluğunda, kuyruğun sonunda bir tüy büklümü bulunur. 

Kusurlar: 10 cm’den uzun tüysüz ve aşağı doğru tutulan kuyruk. 

Arka Bacaklar: Güçlü, kaslı bacaklar. Arka ayak dirseği ve kalçalar aynı dikey hatta. Uyluk kemiğine doğru kenarlı. Arka ayak dirsekleri çok eğik değil, normal durumda. 

Kusurlar: Düz mafsallar, tüy olmayış, aşırı düz ya da aşırı köşeli. 

Ön Taraf: Omuzlar hafif eğimli ve kaslı, vücudun ekseniyle paralel. 

Ön Bacaklar: Düz, güçlü, oldukça kaslı bilekleri biraz eğik. Dirsek vücuda yakın, üst kısımlar kaslı ve kemikli. Ön ayaklar hafif dalgalı ve saçaklı. 

Kusurlar: Çok düz ya da çok eğimli bilekler, tüy bulunmaması. 

Ön Ayaklar: Sıkı ve zarif, parmaklar arasında biraz tüy. 

Kusurlar: Çok büyük, çok uzun, çok yuvarlak, dışa doğru eğimli yayvan ayaklar. 

Arka Ayaklar: Sıkı, kuvvetli ayaklar, parmakların arasında biraz tüy. Fazladan tırnak yok. 

Kusurlar: Çok büyük, çok uzun, çok yuvarlak, dışa doğru eğimli yayvan ayaklar. 

Deri: İnce, makul ölçüde gevşek. 

Kusurlar: Çok kalın ya da deride katlanmalar oluşturan çok gevşek bir deri. 

Tüy Yapısı: Vücudun tüyü genelde düz, ince ve hafif dalgalı. 

Kusurlar: İpeğimsi, çok aşırı, çok kısa, yetersiz ya da çok fazla saçaklar. 

Tüy Rengi: Açık sarı ve beyaz, kahverengi ve beyaz, siyah ve beyaz, üç renk veya bunların herhangi bir karışımı. Önemli 

Kusur: Tek renklilik, standarda uymayan tüy yapısı ve rengi. Diğer Önemli 

Kusurlar: Verilen tüm standartlar açısından, bu standartlara hiçbir uyum göstermeyen karakter özellikleri. Sinirli olması. Korkak, ürkek, çekingen olması ve dişlerinde eksiklikler olması.  

 

Ümit ÖZKANAL Av Tutkusu Dergisi

av köpeklerinde Yavru Seçimi, İlaçlama, Bakımları, Parazitler, Hastalıklar

Av Köplerinde Yavru Seçimi, İlaçlama, Bakımları, Parazitler, Hastalıklar Yavruluktan erişkinliğe her büyüyen köpek yaşına uygun bakıma gereksinim duyar.

Yavru köpeklerde görülen hastalıklar çok yaygın olmasa da hala birer risktir. Pek çoğu doğru tedaviyle bertaraf edilirken bazıları operasyon vs gerektirir. Yavrunun Seçimi Yavruyu seçerken anne ve babasının sağlıklı ve yavrularına geçerecek genetik hastalıklardan uzak olduklarından emin olunmalıdır. Aklınızda belirli bir ırk var ise o ırka has genetik hastalıklar hakkında bilgi sahibi olmanızda fayda vardır.

Yavruyu çok erken yaşta aldıysanız bazı hastalıklara yakalanıp yakalanmayacağını doğal olarak anlayamayabilirsiniz; fakat, örneğin, kuyruğu kesilen bir ırk ise kesilmemesine karar vermek size kalmış bir şeydir. Canlı, aktif ve sağlıklı görünen bir yavruyu seçmeye çalışın. Çeneleri doğru kapanan, karnı parazit belirtisi olacağından şişkin olmayan ya da başka bir anormallik belirtisi göstermeyen bir yavru olmalıdır. Yavruyu aldığınız andan itibaren sigortalanmış olacak olursa işler yolunda gitmediğinde bundan faydalanabilirsiniz. Yavruyu aldıktan bir kaç gün sonra veteriner hekiminize göstermenizde fayda vardır. Böylece tavşan dudak, yarıkdamak ve hernais gibi problemler ile boşaltım sistemindeki olası bir anormallik önceden farkedilebilir. Kalp, iskelet, körlük ya da sağırlık gibi bazı problemler ise sadece yavru daha hareketlendiğinde tespit edilir. Eve Geliş Yavru eve geldiğinde bir süre üreticisinde beslendiği mama ile beslenmeye devam etmesinde fayda vardır. İlk bir kaç günden sonra onu başka bir mama ile beslemek isterseniz günde üç ya da dört öğün halinde sindirilebilirliği yüksek bir yavru maması ile besleyin. Köpekler ani besinsel değişikliklerden etkilenebileceklerinden yeni ve eski mamayı bir kaç gün karıştırarak verirseniz sindirim problemlerini önleyebilirsiniz. Mama aniden değiştirilecek olursa çoğu köpek ishal olacağından, bu da yavru köpeklerde ani su kaybına neden olabilir. İshal başladığında veteriner hekimin de tavsiyesiyle tavuk ya da kuzu - pirinç formüllü bir mamaya geçmekte fayda vardır. Köpeğin boyutuna bağlı olarak genellikle altı-dokuz aya geldiğinde "junior" mamalara geçilmesi ve öğünlerin günde ikiye düşürülmesi gereklidir. Irkın boyutuna ve mamanın markasına göre erişkin köpek mamasıyla besleme yapılmaya ve günde tek öğüne düşürmeye yavru 12-18 aylık oluncaya kadar geçilmemelidir.

Zinde Tutmak Dışarda egzersiz fırsatı hastalık kapabileceğinden yavrunun tüm aşıları tamamlanmadan sağlanmamalıdır. Bu hastalıkların ana belirtileri kusma, ishal ve halsizlikdir ve acil veteriner hekim müdahalesi gerektirir. Şiddetli gastro-intestinal sorunlara yol açan bir diğer durum ise bağırsak parazitleridir. Unutulmamalıdır ki her yavru annelerinden aldıkları bu parazitlerle doğar ve kesinlikle müdahele gerektirir. Anormal bağırsak hareketleri bağırsakların birbirinin içine geçmesi anlamına gelen intussusception 'a neden olabilir. Bu durum hayati tehlike taşır ve cerrahi müdahele gerektirir. Belirtisi kronik ishal, kusma ve kendinden geçmedir. Bazı vakalarda birbirine geçen bağırsak bölümleri dışardan ağrılı şişlikler olarak dışardan hissedilebilir. Acil veteriner hekim müdahalesi şarttır. Ani kusma, ishal ve kendinen geçme yavru yabancı bir cisim yuttuğu zamanlarda da gerçekleşebilir.

Çoğu durumda bu cisimler (oyuncak parçaları, taş ve tahta parçaları vs) cerrahi mücadele ile çıkarılır. Yavru köpeğin küçük ve yutulabilecek cisimler yerine kendisi için alınmış iri kemirme oyuncaklarıyla vs oynamasına teşvik edilmelidir. Bu oyuncaklar parçalanacak oldursa hemen atılıp yerine yenisi alınmalıdır. Eğitimin bir parçası olarak yavrulara kendi oyuncakları ile oynarken ev eşyalarını rahat bırakmaları öğretilmelidir. Yavrular ilk aylarda erişkin olduklarından çok daha fazla şey öğrendiklerinden tuvaleti, otur, gel gibi komutlar erken aylarda öğretilmeye başlanmalıdır. Bu komutlar oyun içinde yavru sıkılmadan ve gereksiz ceza ile cesareti kırılmadan sabırla yapılmalıdır. Kaza Geliyorum Demez İyi bir eğitim riski azaltsa da yavrular inanılmaz derecede kazalara neden olmaya eğilimlidir. Meraktan yememeleri ve çiğnememeleri gereken şeyleri keşfetmeye kalkmalarının yanı sıra merdivenler, pencere ya da arabadan da düşebilirler. İyi eğitimin bir parçası olarak köpeğin çevresinde ona zarar verebilecek zehirli vs hiç bir şeyin olmamasına ve üzerine devirip, içinde kapalı kalacağı bir ortamda olmaması önemlidir. Kaza durumunda yavru incinmemiş görünmesine rağmen veteriner hekiminize bir göstermenizde fayda vardır. Genç Yavru Yavru büyümeye başladığında nadir de olsa doğuştan kaynaklanan hastalıklar kendini belli edebilir. Dikkat etmeniz gereken belirtiler kusma, ishal, aşırı su içimi, idrar tutamama, halsizlik ve kendinden geçmedir. Aşırı su içme sistit nedenli olabilmesine rağmen böbrek hastalığı başlangıcına da işaret edebilir. İdrar tutamama da aşırı su içimine neden olabilir. Bu, idrar yollarındaki ectopik ureter gibi bir durumdan kaynaklanabilir. Genellikle cerrahi müdaheleye iyi yanıt vermektedir. Kronik ishal, besin hiperaktivitesi ya da alerjiler veya enzim eksikliğinden kaynaklanabilir. Allerjiler için özel formüle edilmiş mamalar allerji ve hiperaktivitenin önüne geçebilirken enzim eksikliği düzenli tedavi gerektirebilir. Ösefagel duvarının yiyecekleri yutulması için aşağı itmemesi anlamına gelen megaoesophagus gibi ösafagus anormallikleri sık sık kusmaya neden olabilir. Pilorik spazmlar ya da stenosiz, normal yiyecek hareketini kısıtlayan miğde tabanındaki kasdaki anormallikten kaynaklanabilir. Kalp Problemleri Kalp problemleri kusmaya neden olurken yavrularda da gözlenebilir. Kalp kapakçıklarında olabilecek bir problem yavruların halisizleşmesine neden olur. Bu durumlarda hayat boyu tedavi ve kontrol gerekebilir.

 Büyüme ve gelişme döneminde yavrularda görülebilecek diğer hastalıklar ise özellikle çene ve kasıklarda çıkabilecek akme denen sivilcemsi çıkıntılardır. Genellikle antibiyotik tedavisi ve antiseptik banyolarla akmelerden kurtulunabilinir. Tıpkı genç insanlarda olduğu gibi köpek yavruları da bu yaşlarda sivilce vs çıkarmaya meyillidir. Genç köpeklerde bazı iskelet problemleri de nüksedebilir. OCD (anormal kıkırdak ve kemik gelişimi) ile kalça çıkığı nedeniyle gerçekleşen topallama ana belirtidir. Bu hastalıkların gelişme şansı kalıtsal olsa da şiddeti beslenme, büyüme hızının kontrolü ve bazı ırkların egzersizinde sınırlama getirerek kontrol altına alınabilir.

Bu hastalıklardan etkilenen köpekler genellikle çok hızlı büyütülmüş, şişman ve kontrolsüz ve aşırı egzersiz yaptırılmıştır. Cerrahi müdahale gerekebilir. Allerjik deri problemleri geliştirme riski de ayrıca kalıtsal olabilir. Ayrıca pire gibi çevresel faktörler de büyük rol oynar. Diğer belirtiler döküntülü, kızarık ve şiddetli kaşıntı deridir. Bu köpeklerin bazılarının dietleri değiştirilerek durumlarının düzelmesi sağlanırken ne yazık ki bazıları ömür boyu tedavi görmesi gerekir.

Erkek köpeklerde testislerin en geç dokuz ay içinde torbalarına düşmüş olması gerekir. Bu yaşa kadar torbaya düşmediyse muhtemelen vücut içinde kalmış demektir. İçerde kalan testis kanser riskini arttıracağından alınması gerekir. Yavru köpeklerin mükemmel bir şekilde sağlıklı olmalarını umsak da kalıtsal ve sonradan edinilen bazı hastalıklara yakalanabilecekleri gerçeğini bilmek zorundayız. Belirtilerin bilinmesi hastalıkların iyileşmesinde büyük önem taşır. Yavru İçin Rutin Sağlık Kontrolü Parazit Tedavisi: Altı aylık oluncaya kadar en az ayda bir. Daha sonra yılda dört defa. Veteriner hekiminizin tavsiye edeceği etkili bir ilaç kullanın. Aşılar: Distemper, hepatitis, parvovirus, parainfluenza virüsü ve leptospirozize karşı aşılar yapıldıktan sonra yeterli bağışıklığın oluşması için diğer köpeklerle bir araya getirmeden önce 7-14 gün bekleyin. Pire: Veteriner hekiminizden etkili bir ilaç alarak düzenli olarak yavruyu ve evinizi ilaçlayın. Kulak miteları: Çoğu yavrunun kulağında kaşıntı ve kahverengi mumsu bir akıntıya neden olan mitelar bulunur. Veteriner hekiminizin tavsiye ettiği etkili bişr ürün kullanın.

Av Köpekleri neler yapar? Av Köpekleri hakkında bilgiler

AV KÖPEKLERİNİN TANIMI

Tarih boyunca insanoğlunun en yakın dostu olan köpek, önceleri avlardasahibinin koruyucusu olarak görev yaparken, çağlar ilerledikçe avlanma özellikleri ortaya çıkartılarak, avın bir sistemi haline gelmiştir. Birçok ülkede değişik ırklar çeşitli avlarda kullanılırken, belliözellikleri gösteren ırkların da birbirleriyle karıştırılmaları neticesinde, bugün her memlekette en çok tutulan cinsler ortaya çıkmıştır. Köpekten avda istifade çok eski zamanlardan başlar. İlk devirlerde köpek avda sahibinin koruyucusu olarak yer almış ve uzun yıllar görevi bundan ileri gitmemiştir. Zamanın ilerlemesiyle birlikte, köpeğin birçok özellikleri de birer birer ortaya çıkmış ve köpeğin avda yardımı avı haber verme, ürküterek kovalama, çevirme, taşıma gibi bir çok hizmeti görerek, kısacası avcıyla, avı birlikte yapma özelliği haline gelmiştir. Köpeklerin taşıdıkları özellikleri, şartların zorlaması ve insanın terbiyesi ile şekillenmiş ve bugünkü halini almıştır. Buna rağmen av köpeğini bugün bile tam bir sınıflandırmaya tabi tutmak zordur. Buna sebep, cinslerin değişik ırkların karışımıyla ortaya çıkmış olması ve bazı cinslerin ayrı ırkların özelliklerini almış olmalarıdır. Mısırlılar köpekten ev bekçisi ve çoban köpeği olarak istifade ederken, Yunanlılar buna bir de avda kullanmayı ilave etmişlerdir. İlk olarak Rönesans devrinde Avrupa’da köpeğin gruplandırılması yapılmış ve ırklara ayrılmıştır. Daha sonraları bu ayırım daha esaslı bir hale getirilmiş ve kulaklarının şekline, kafa veçene yapılarına, iriliklerine ve gördüğü işlere göre sınıflandırılmışlardır. İngilizlerin eski bir sınıflandırması av köpeklerini aşağıdaki şekilde ayırmıştır.

1- Koku alma hislerini kullanmaksızın avı görüp kovalıyarak yakalayıp öldürenler. (Tazılar)

2- Koku alarak avı bulup etkisiz hale getirenler. Tilki, geyik avında kullanılan kopoylar.

3- Koku alarak avı bulup önünde ferma yaparak sahibine haber verenler. (Pointer ve Setter’ler)

4- Koku alarak avı bulup ferma durmadan parlatan, vurulduktan sonra getirenler. (Spaniel’ler)

Yukarıda da belirtildiği gibi bu gruplandırma eskidir. Ancak İngilizlerbugün dahi 3.gruptaki fermalı köpeklere avı vurulduktan sonra getirme“aport” işlemini yaptırmamaktadır. Bu iş için ayrı köpekler “Retreiver” kullanmaktadır. İlmi açıdan köpekler incelendiğinde ve ırklarına göre bir ayırım yapıldığında, yaptıkları işe göre sınıflandırılmamaları, fiziksel yapılarına göre ayrılmaları gereklidir. Fakat bu ayırımın avcılarımızı fazla ilgilendirmeyeceği düşüncesiyle buna kısa örnekler verdikten sonra, bugün asıl avdaki görevlerine göre yapılan ayırım içersinde avköpeklerini inceleyeceğiz. Köpeklerde fiziksel yapıya göre ayırımın ne kadar karmaşık olduğu ve belli bir yapıdan dolayı bir sınıfa sokulurken, diğer bir fiziki benzerlikten dolayı da başka bir ırk ile aynı sınıflamaya girebilecekleri görülmektedir.

Av köpekleri de diğer köpeklerle aynı karışık duruma girmektedirler.

A- Kafa şekillerine göre ayırım.

a- Düz profilliler. Braklar.

b- Kambur profilliler. Çoban köpekleri.

c- Çukur profilliler. Bulldog.

B- Vücut uçlarına göre ayırım.

a- Sivri olanlar. Collie, Doberman.

b- Kalın olanlar. Bloodhound, Saint Hubert. Köpeklerde ırkların ayrılmasında boyları da dikkate alınmaktadır.

Uzunölçülü Tazılar ve kısa güdük Bulldoglar gibi. Ayrıca tüy yapılarıbakımından da ikiye ayrılırlar.

a- Uzun tüylüler,

b- Kısa tüylüler,

a- Uzun tüylülerde

1) Uzun ve sert tüylüler, Griffon, Drahthaar,

2) Uzun ve dalgalı tüylüler, Spaniel’ler, Setter’ler,

3) Kıvırcık ve yumuşak tüylüler, Poodle (Kaniş), Chesapeekbay Retreiver

4) Uzun ve düz tüylüler, Yorkshire Terrier, Collie.

b- Kısa tüylüler, Puanter, Doberman, Boxer.

Köpeklerde ırkların ve cinslerin belli renkleri vardır. Daha doğrusu,her cinsin kendine özgü sahip olması gerekli renkleri vardır. Bunun dışında rengin olması, o cinste bir karışıklığı gösterebilir.Memleketimizde ise, Avrupa’da olduğu gibi tarih boyunca avlarda köpek kullanılmıştır. Ancak ciddi bir cins ve ırk ayırımına gidilmemiş, safkan elde etmek için bir çalışma yapılmamıştır. Bilindiği kadarıylamemleketimize has belli bir cins av köpeği yoktur. Yalnız Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da az da olsa kullanılmakta olan “Saluki” cinsi tazının ana vatanı Arabistan olup, bu sahanın Güneydoğu Anadolu’ya kadar uzandığı söylenmektedir. Memleketimizde av köpekleri Memleketimizin her bölgesinde avlarda köpek kullanılmaktadır.

Yalnız Doğu Anadolu’da gerek kuş avlarında ve gerekse sürek avlarında köpek,diğer bölgelere kıyasla çok daha az kullanılmaktadır. Buna başlıcasebep bu bölgelerdeki “uçara” atan avcıların az oluşu, tavşanın makbul bir av sayılmayışı, domuza yapılan süreklerde de kopoy kullanılmayıpçoban köpeklerinin sürekçilerle birlikte ava katılmalarıdır. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da kırk, elli yıl öncesine kadar yapılıp, bugün artık yapılmayan, at ile köpekler eşliğinde kovalayarak yapılan,kurt, tilki ve tavşan avlarında Saluki cinsi tazılar kullanılıyordu. Butazılarla hâlâ aynı bölgelerde yaya olarak tavşan avı yapılmaktadır. Ancak Saluki’lerin de gereken dikkat gösterilmediğinden avcılık vasıfları olmayan başka köpeklerle karışmış oldukları muhakkaktır. Memleketimizde “kaçar” avı da denilen, tavşan, domuz, karaca ve geyik avlarında kopoylar kullanılmaktadır.

Avları yalnız görerek kovalayan ve hızlı koşmaları sayesinde de yakalayan tazılardan farklı olarak kopoylar, avı koku ile bulup kaldırmakta, takip ederken de ses vererek avın gittiği istikameti belirtmektedirler. Avrupa ve Amerika’da, ileride başlıca cinsleri tanıtacak olduğumuz birçok cinste kopoy vardır. Memleketimizde ise devamlı olarak birbirleriyle karışmakla birlikte görünüş açısından üç ayrı tip mevcuttur. Bunlar; Kızıl kahverengi olan Macar, sırtı siyah yan ve alt tarafları açık kahve olan çakal ve gene bu ikisinin renk karışımlarında kalın sert tüylü ve Sakallı Barak. Bizde yanlış olarak sakallı köpeklere Barak (asıl Fransızca Braque-Brak) denilmektedir. Aslındagerek Fransız ve gerekse Alman Barakları sakallı ve sert tüylü değillerdir. Bu kopoylar özel bir eğitime tabi tutulmadan, alıştırılacakları ava diğer yetişkin köpeklerle birlikte çıkartılmakta ve kabiliyetlerine göre zamanla av bulmayı ve takip etmeyi öğrenmektedirler. Bu köpeklerin tüyleri orta uzunlukta olup, omuz yükseklikleri de çok değişken olmakla birlikte 40-50 cm. civarındadır. Bütün Anadolu ve Trakya’da bulunan bu köpekler, belirli bir eğitimden geçmediklerinden, avlarını bireysel karakterlerine göre bazen saatlerce kovmakta ve bilhassa az köpekle yapılan sürek avlarında, ava salındıktan sonra uzun süre avcıların yanına dönmemekte ve avı bozmaktadırlar.

Makbul olanı, posta tabir edilen, bir yerin çevrilerek o arazinin sürülmesinden (aranmasından) sonra, av ister olsun isterolmasın kısa bir süre içinde sahibinin yanına dönenidir. Kuş köpekleri: Memleketimizde yalnız fermalı köpekler makbuldür ve bucinsler aranır. Avrupa ve Amerika’da kullanılan fermasız, avı parlatan (flushing) cinsler ile getirenler (retreivers) diye bilinen cinslerle avlanmak bizde yerleşmiştir.

Fermalı köpeklerin Türkiye’de en yaygın olarak kullanılanları Seter’ler(Setter) ve Puanter’ler (Pointer) olmakla beraber, son yıllarda Alman Puanterleri (German Short Haired Pointer veya Deutches Kurzhaar) vegene Alman orijinli sert tüylü, sakallı Dratharlar (Drahthaar) av meralarında görülmeye başlanmıştır. Bilhassa Seter’ler ve Pointer’lerin saf kanları meraklıları tarafından yurt dışından getirilmemekte, onun için de avcılarımızda bulunanları çoğunlukla karışmış cinslerdir. Son yıllarda dış ülkelerden getirilen av köpeklerinin çoğunluğunu teşkil eden Alman Puanterleri ve bir miktarda Dratharlar, bizde de yavaş yavaş cins köpek yetiştirme bilincine varılmaya başlanması neticesinde, cinslerinin özelliklerini diğerlerine göre biraz daha fazla korumaktadırlar.

İtalyan Puanteri(Bracco İtaliano) ferma

İtalyan Puanteri(Bracco İtaliano)

Anavatanı İtalya olan 2 fermalı av köpeği ırkından biridir.Kuzeni olan İtalyan Spinoneden daha kısa tüylü ve daha ufak yapıdadır.İtalyan brakı yani İtalyan Puanteri merada yavaş ancak emin adımlarla ,ahenkli arayan bir köpektir.İtalya'nın Güneyi'ne özgü bir köpektir ve daha çok keklik avında kullanılır.Rönesans zamanında soylular tarafından çok revaçta olan kuş avında kullanılırlardı.İtalya'nın güneyinde söz sahibi olan Gonzaga ve Medici aileleri tarafından yetiştirilmişlerdir ve tüm fermalı köpek ırkları gibi artık kayıp bir ırk olan İspanyol Puanteri ile yakın akrabalıkları vardır.
İtalyan puanterinin 2 versiyonu vardır.Portakal-beyaz renk yapısına sahip olan Piedmont orijinli ve kahve rengi -beyaz renk yapısına sahip olan Lombardy orijinlidir.Lombardy orijinli olanları daha ufak yapıdadırlar ve dağlık araziye daha fazla uyum gösterirler.!9 Subat 1949 yılında İtalyan kennel Club tarafından secerelendirilmişler akabinde AKC ve FCI tarafından kabul edilmişlerdir.Erişkin erkekleri 35-42 cm yüksekliğinde ve 30-35 kg ağırlığındadırlar.Yumuşak başlı,yüksek av hırsına sahip bu köpek merada ağır kaldığı için hız merakı İtalyanlar tarafından pek kullanılmasalarda halen ülkemiz haricinde ki meralarda ender de olsa raslanmaktadır.

Fransız Brakı (The Braque Francais) ferma av köpeği

Fransız Brakı (The Braque Francais)

Fransız Brakı adından da anlaşılacağı gibi Fransız orijinli çok eski bir ırktır.

Köpeğin tarihi 17.yüzyıla kadar dayanmaktadır.Fransız brakı yumuşak karakterli ve kolay eğitilebilen çok zeki ve hırslı bir ırktır.Avda son derece süratli ve gözüpek olan Fransız brakları susuzluğa,sıcağa ve kuraklığa karşı çok dayanıklıdırlar.

Fransız Brakının eğitiminde dikkat edilecek en önemli husus köpeğe fazla sert davranılmaması gerektiğidir.Algılama kabiliyeti yüksek olan bu ırka, ondan ne istediğinizi anlatabilmeniz yeterli olacaktır.Irkın yaratıcıları olan eski Fransız yetiştiriciler Fransız Brak'ını merada uçan köpek olarak tanımlarlar.Fransız Brakının küçük ve büyük olmak üzere 2 tipi vardır.

Her 2 türünde karakterleri birbirlerinin aynıdır ancak ufak olan türü çok daha süratlidir.Fransız Brakı fermada sabırlıdır ancak kokuda sabit kalan bir köpek değildir,yürüyen kuşu arayı açmadan kokuyu tazeleyerek uçurmadan takip eder.Meranın durumuna göre hem yerden hemde havadan koku kabiliyeti vardır.

Fransız Brakının merada çalışmasını seyretmek çok zevklidir.Çok hareketli bir köpek olduğundan ev içinde beslemeye pek uygun değildirler.Kısaca özetlemek gerekirse Fransız brakı dayanıklı av güdüleri çok gelişmiş süratli bir av köpeğidir. Daha büyük tipi olan Gascogne Fransız Brakı 45-50 cm yüksekliğinde ve 30-35 kg ağırlığında,ufak olan Pyrenees Fransız Brakı ise 38-43 cm yüksekliğinde ve 20-25 kg ağırlığındadır.Her iki türünde renk çeşitliliği aynıdır.Düzbeyaz-kahverengi,kırçıllı beyaz-kahverengi ve ender olarakta kestane renkleri mevcuttur.

Ülkemiz meralarında pek rastlanmamakla beraber çok meraklı ve türün kabiliyetlerini bilen az sayıda avcı tarafından Fransa'dan direkt ithal etmek suretiyle getirtilmiş Fransız Brakları mevcuttur.

irlanda setter ferma av köpeği

Irish setter

Bilinen en eski setter ırklarından biridir ve orijini İrlanda'dır.Yumuşak huylu eve ve çocuklara kolaylıkla uyum sağlayabilen bir karakteri vardır.Etkileyici dış görünümü onun av meralarından uzaklaşıp bir show köpeği olmasındaki en büyük etkendir.Çevremizde gördüğümüz İrlanda seterlerinin hemen hepsi asırlar öncesinden gelen içgüdüsel av yeteneklerini ve av zekalarını yitirmişlerdir.Ancak İrlanda ve İskoçya'da halen av yapabilen İrlanda setterleri üretilmektedir.İrlanda setterlerinin maruz kaldığı show çılgınlığından kurtulan çoğu köpekte red&white setter denilen vücüdundaki beyaz paftaların show standartlarına uymaması yüzünden showlara kabul edilmemişler ve bunun sonucunda da halen av güdülerini koruyabilmişlerdir.
İrlanda setteri kendisinden daha centilmen olan komşusu İngiliz setterinden çok daha sert ve dayanıklı bir köpektir ancak en büyük zaafı çoğu İrlanda setterinin fermasız oluşu yada ferma sırasında fazla sabırlı olamamasıdır.

macar Vizsla ferma av köpeği

Vizsla

Anavatanı Macaristan olan Vizsla ,Macar puanteri olarakta bilinir.En eski puanter ırklarından biridir.Fermada sabırlı ,soğuk ve sıcağa dayanıklı,iyi kokusu ve aportu olan zeki ,hırslı ve insanla çalışmaya uyumlu köpeklerdir.Avrupa ve Amerika'da çok popülerdirler.Ülkemizde enderde olsa meralarda rastlanabilen bir ırktır.I. dünya savaşı sonunda alman işgalinden çıkan macaristanda sadece 6 tane Vizsla kalmıştı.Ancak duyarlı bir avcı ve köpek yetiştiricisi tarafından korunup tekrar kazanılan bu ırkın bugün yüzlerce kulübü vardır.Sarımsı ,bazende mavi gözleriyle,kısa sert açık kahve tek renk tüyleri ve kıvrak yapısıyla hemen dikkat çeken fermalı bir av köpeğidir.

Epagneul Breton fermalı ırk

Epagneul Breton

Boyundan büyük işleri başaran bu ırkın anavatanı Fransa'dır.Dünya üzerindeki en küçük fermalı av köpeğidir.Spaniel sınıfı içerisindeki tek fermalı köpek olan Breton çok hassas burunlu,sahibiyle mera içerisinde yakın çalışmayı seven,sıcak kanlı,aile ortamına uyumlu çok süratli bir köpektir.Breton hem spanielin süratine hemde setterin ferma kabiliyetine sahiptir.
Bretonun hikayesi 19. Yüzyılın ortalarına kadar uzar.Fransa'ya çulluk avı için giden İngiliz centilmenler yanlarında giderken Setterlerinide götürmüşler ve gelecek sezone tekrar geliriz diye köpeklerini Fransa'da ki mera sahiplerine bırakıp dönmüşlerdir.Bu köpeklerden bazıları o bölgede popüler bir ırk olan French spaniellerle çiftleşmiş ve zaman içerisinde Epaugneol Bretonlar ortaya çıkmıştır.Bretonun atası olan Fransız spanilleri ''les fougueux'' yüksek ruhlu köpek adıyla tanınan kısa kuyruklu, ufak ,siyah beyaz,çok çalışkan ve sadece çantayı doldurmak için çalışan köpeklerdi.İngiliz setterleriyle bu köpeğin melezi olan Breton her iki ırkında en iyi özelliklerini almıştır.İlk Breton kulübü 1907 yılında Fransa'da kurulmuştur.Avrupa'da bu kadar popüler olmasıyla Amerikalıların da ilgisini çeken Breton bu ülkeye de girmiş ve çirkin Amerikan elinin değmesiyle(Amerika'lı yetiştiricilerin, üzerinde uğraş verilmiş ve mükemmelleştirilmiş ırkları bozmak gibi bir yetenekleri vardır) Britanny spaniel adını almıştır.Oysa ki Britanny Spaniel Epaugneol Bretonun sadece kuzenidir.
Bretonun Fransız Breton kulübü tarafından kabul gören renkleri 3 renk te dahil olmak koşuyla siyah,beyaz,liver,portakal ve sarının kombinasyonlarıdır.Yerden yüksekliği 28-35 cm,ağırlığı ise 14-20 kg arasında değişir.Epagneul Breton kolay eğitilebilir bir köpektir ve bazı diğer ırklara uygulanan sert ve otoriter yaklaşımlar bu ırkın yumuşak psikolojik yapısına uygun değildir

gordon setter av köpeği

Bu ırk Gordon'un 4. Dük'ü Alexandar tarafından bulunmuş ve geliştirilmiştir.O tarihlerde ırkın bu kadar popüler olmasının nedeni İngilizlerin gelenekselleşmiş atmacayla yapılan avlarında köpeğin atmacayla çok uyumlu çalışması ve en önemlisi hemen hemen hiç boş ferma vermemesiydi.Günümüzde bile Gordon setterler yırtıcı kuşlarla yapılan avlarda kullanılmaktadır.Gordon setterler genel olarak ağır,tüm gün sürecek bir ava katlanabilecek güçte olmayan köpeklerdir ve eğitimleri zordur.Irkın genetik geçmişinde ve tanımlamalarında bazen bu ırkın atalarından birinin Border Koliler olduğu söylenir ama bu tamamen yanlıştır.Irkın ataları çeşitli(17.ve 18.yüzyıllarda yani fermelı av köpeklerinin İngiltere'de popüler oldu yıllarda hemen hemen her bölgenin,her toprak sahibinin kendi ırkını geliştirebilmek gibi bir arayışı ve bu kişilerin arasında oluşmuş müthiş bir rekabet vardı) İngiliz ve irlanda setterlerinden oluşmuş bir genetik havuz ürünüdür.İngiltere'de ve Dünyada tüm black&tan denilen setter türleri Gordon olarak kabul görmüştür.Çok ender olamakla beraber tricolor Gordonlarda mevcuttur.Sir Edward Laverack 1872 yılında yazdığı kitabında Gordon setterleri şöyle tanımlıyor.'Gereğinden fazla büyük kafası olan,gereğinden fazla ağır ve yavaş olan,zor eğitilebilen köpekler'.

İNGİLİZ SETTER AV KÖPEĞİ

İNGİLİZ SETTER AV KÖPEĞİ

Tüm fermalı av köpeği ırkları arasında İngiliz Setterinin yeri her zaman ayrı tutulmuştur.Hem dış görünümüyle hemde av da ki inanılmaz yetenekleriyle İngiliz Setteri günümüzün en popüler fermalı ırkları arasındadır.
İngiliz setteri isminde ingilizlik olsa da aslında diğer pek çok fermalı ırklar gibi İspanya kökenli bir köpektir.Daha doğru bir tanımla İngiliz Setteri ferma veren bir Spaniel'dir.İngiltere'de ferma verebilen ilk köpek hakkında ki bilgiler Dr. Johannes Caius'un 1576 yılında yazdığı Canibus Britanicus adlı kitapta mevcuttur ancak bu tarihten daha önce böyle bir bilgiye ulaşılmamıştır.Kitapta bulunan bilgilere göre İngiltere'ye ilk kez giren ve ferma yeteneği olmayan Spanieller,ağ ile kuş yakalamada kullanıldılar ancak ferma vermedikleri için randıman alınamadı ve bu köpeklere ferma iç güdüsü aşılanılmaya çalışıldı,işte bu ferma verme yetisine zamanla sahip olan Spanieller günümüzün çağdaş İngiliz setterlerinin,Laverack setterlerin ve Llewellin setterlerin atalarıdır.
Son aldığı şekille İngiliz setteri İngiltere'nin en eski fermalı av köpeklerinden biri olmuştur.1873 yılında The Kennel Club ilk kez kurulduğunda tüm multicolor setterler İngiliz Setter olarak nitelendirilmişlerdir.
İngiliz setteri, kolay eğitilebilen,sıcak kanlı ve insanla çalışmaya yatkın,fazla bir eğitim verilmese de sahip olduğu iç güdülerle hemen ava giren,süratli ve dayanıklı,hem sıcakta hemde soğukta yorulmadan ve en öenmlisi standart bir sürati tutturarak av yapabilen,havadan kullandığı keskin bir burnu olan ve fermada çok sabırlı bir köpektir. İşte bu özellikleri İngiliz Setterini dünyanın en çok sevilen fermalı av köpeği yapmıştır.İngiliz Setteri özellikle çulluk avı gibi ormanlık bölgelerde yapılan avlarda bulunduğu ortamla en iyi örtüşen adeta ormana yakışan bir köpektir ve bu söz fazla iddalı da olsa dünyanın en iyi çulluk köpeğidir.
İngiliz setteri ülkemizde fazla doğru olmamakla beraber Laverack Setter olarak da anılır.Edward Laverack 1877 yılında 79 yaşında ölmüş ve tüm hayatını daha iyi av yapan İngiliz setterlerini yaratmaya ve yetiştirmeye adamış bir avcıdır.
İngiliz setteri ,İngiliz puanteri kadar aristokrat ve soylu bir görünüme sahip olmasada son derece sevimli,alımlı ,hareketli ve insana yakın bir köpektir.
İngiliz setteri,kafadan aşağı pafta olmamak koşulu ile portakal - beyaz,siyah beyaz,kahve-beyaz(Puanterlerde bu renk liver olarak geçer), ve 3 renk olabilir.İngiliz setterinde vücüt renk dağılımı çoklukla lekeli veya paftalı kulaklar ve kafadan aşağıya dağılmış çiller şeklindedir.Bu çillerin uzun ipeksi tüylerin arasında yoğunlaşması ve mermerimsi ve hareli bir renk alması,siyah renk hakim köpeklerin ''blue belton'' sarı renk hakim köpeklerin ''orange belton'' ismini almasına sebep olur ki bu renk tarzı İngiliz setterler arasında en çok beğenilen renktir.İngiliz setterine ait standartlar biribirini pek tutmaz çünkü show tipi bir setterler field yani av ve mera tipi bir setter arasında gözle görünür farklar vardır.Ancak genel olarak erişkin bir Setter 35-45 cm yüksekliğinde ve 25-35 kg ağırlığındadır.Ülkemizde özellikle Marmara ve Trakya bölgelerinde avda en fazla kullanılan ve avcılar arasında en popüler olan köpek İngiliz setteridir.

ingiliz pointer av köpeği

Bir puanteri 3 kelimeyle tanımlamamı isteselerdi,dikbaşlı,süratli ve stilli derdim.Puanter üniversal bir köpektir ve tüm dünya yerden havalanan kuş (upland bird)avcılığında kalitesi tartışılmaz.Gerçektende bir puanterin ferma sırasında verdiği enstanteneleri,gözlere sunduğu ziyafeti başka hiçbir ırk veremez.Yanlış olarak İngiliz puanteri de denir ,ancak bu isim ırkı diğer puanter çeşitlerinden ayırdığından dolayı yaygınlaşmıştır.
Bir çok kuş köpeği gibi puanterinde orijini İspanyadır.1713 yılında İngiltere’ye Utrech barışından sonra dönen askerler tarafından sokuldular.Son derece iri ve yavaştılar ama muazzam bir koku kabiliyetleri vardı.Yavaşlık 1700 lü yıllarda büyük bir dezavantaj değildi ancak av tüfeklerindeki gelişim doğrultusunda 1800 lü yıllarda av tüm İngiltere ve İskoçya da son derece popüler bir hal aldı .Öyleki toprak sahibi asiller daha fazla av vurup gazetelere geçmek için birbirleriyle yarışır oldular(puanterlerde oluşan getirme sorunları bu yıllara dayanır,çünkü o yıllarda işçilik köpeklerden daha ucuzdu,köpekler işçilerden daha masraflıydılar dolayısıyla asilzadeler vurulan avı köpeğin getirmesiyle vakit kaybetmeyip bu işi özel kiralanmış işçilere ve çantacılara yaptırıyorlardı.Sonuçta Flat Earth denilen sendrom ortaya çıktı,yani puanterler vurulan avı getirmezler inancı,elbetde getirmezlerdi çünkü bunun için hiç eğitilmemişlerdi).Rekabet beraberinde daha hızlı puanterleri bulmak için genetik arayışı getirdi .William Arkwright ın the pointer and his predeccesors(puanter ve ataları) adlı kitabında yazdığına göre,her toprak sahibinin kendi özel puanter ırkı oluşmaya başladı. Bu süreci kısaca özetlemem gerekli zira 1800 lü yıllarda ,en randımanlı ve kaliteli puanter ırkları hakkında bilgi sahibi olan William Arkwright ın genetik çalışmalar hakkındaki yazıları bile sayfaları doldurur.Eldeki köpeklerin arasından en hızlı yavrular alındı bunlar agresivlik ve avı bulmaya yönelik hırs kazanmaları için bullterier,sürat ve canlılık kazanmak içinde foxhound denilen süratli ırklarla crosslandılar.Ancak bu sefer de ortaya çıkan köpekler çok sert ve dikbaşlı oldular,ve zaman içersinde ırk yumuşatılarak,en iyi huylu yavrular damızlık kullanılarak günümüz çağdaş puanterine ulaşıldı.
Puanterler genellikle setterlerden çok daha zor köpeklerdir,öyleki işler eğitim sırasında ters gitmeye başlayınca uzun bir süre ara vermenin büyük faydası vardır ve bunun öğrenme çağındaki zaman kaybından dolayı vereceği zarar puanterde çok düşüktür.Çünkü puanterler setterlerin aksine ilerki yaşlarda kavrama ve öğrenme kabiliyetlerini kaybetmezler.
Bu kezde bir puanter sahibinin niteliklerini tanımlamamı isteselerdi;otorite sahibi,sabırlı,ve eğitim konusunda bilgili olmalı derdim .Puanterlerdeki bazı psikolojik sorunlar yavru dönemindeki sosyal eğitim yetersizliğinden dolayıda olur.Bazılarınınsa doğasında vardır.Ünlü köpek eğitmeni ve avcı John Nash ,puanterle setter arasındaki farkı söyle tanımlar “setter sizin gözlerinizin içine bakarken puanterin gözleri dağlardadır”.Bu gayet yerinde bir tanımdır ,puanteri olanlar bilirlerki av sırasında bir puanteri sevmek için bile yanınıza çağıramazsınız,onun tek amacı avı bulmaktır.İngiltere ve İskoçya daki köpek yetiştiricileri arasında bi şaka vardır.
“profesyonel bir eğitimci oğluna köpekleri hor kullanmadan sabırla ve güzellikle yetiştirmek hakkında bilgiler veriyormuş.Sonra bir gün çocuk babasının bir puanteri kırbaçladığını görmüş ve sormuş,baba hani köpeklerimizi dövmeden eğiticektik?,baba cevap vermiş, evet oğlum doğru ancak bu bir puanter ve ben onun dikkatini çekmeye çalışıyorum”.Gerçektende puanterler zor eğitilen dikbaşlı hayvanlardır insanlara setterlerden çok daha uzaktırlar.Bir settere kalkan kuşu kovalamamayı öğretmek belki bir av gününüzü alır,puanter belki daha çabuk öğrenir ancak uygulamaya gelince bile bile gene o avı kovalar.Ünlü İskoç, puanter ve setter eğitmeni ve yetiştiricisi Derry Argue kitabında şöyle diyor “Setterimi tavuklarla dolu bir kümesin önünde bırakabilirim ancak puanterime asla güvenmem”.
Mümkünse puanterinizi yavrudan alın , onunla beraber çok fazla vakit geçirin,ve sosyalleşmesini eksiksiz tamamlayın,bunun faydasını eğitimin ilerki safhalarında mutlaka görürsünüz.
Genel olarak fizikel özelliklere değinmek gerekirse;Puanterler tri color hariç her renkte olabilirler ;liver, lemon,oranj yada siyah.Ender olarak self color denilen tek renk olanlarada rastlanır.Lemon ve liver olanlarda koyu renk buruna sahip olmalıdırlar,açık renk burun ve göz makbul değildir.Tüyleri kısa ve sert olmalıdır.
Amerika daki puanterlerle Avrupa orijinli puanterler arasında gözle görülebilir bir fark vardır bunun sebebi Amerikalı avcıların fiziksel güzelliğe İngilizler kadar değer vermemesinden kaynaklanır,onlar için sonuç önemlidir,İngilizler içinse hem sonuç hemde stil.1890-1963 yılları arasında İngilterede yaşayan,ünlü köpek yetiştiricisi William Humphrey aradaki farkı şöyle özetliyor,”Amerikalı bir avcı et bulucu bir köpeği,stilli ve mesafeli arayan kaliteli bir köpeğe tercih eder” Amerika' daki puanterlerin fiziksel olarak Avrupa orijinli puanterlerden farklı olmasının sebebi daha ırkın genetik özellikleri tam oturmadan 2. Dünya savaşı sırasında Amerika ya çok fazla puanter sokulmasıdır.Evinde yada işyerinde internet bağlantısı olan arkadaşlar eğer Amerika daki puanter sitelerine girerlerse ve ,o heykel gibi duruşdan yoksun düşük burunlu uzun ve kıvrık kuyruklu puanter namzetlerini görürler ve nedemek istediğimi anlarlar.
Uzun lafın kısası ,puanter sahibi olmak bir ayrıcalıkdır,ama sırf bu ayrıcalığa sahip olacağım diye de kendinizi harap etmeyin ,eğer gerçekten kendinize güveniyorsanız bir puanter sahibi olmaya soyunun, ama önce sabırlı olun.

kopoy - kupay köpekleri

KOPOYLAR - KUPAYLAR

Kopoylar bulmaya alıştırıldıkları av hayvanlarının izinin kokusundan hayvanları takip eden ve takip ederken de kesik kesik havlayan av köpekleridir. Gerek Amerika’da ve gerekse Avrupa’da pek çok cinsleri mevcuttur. Çoğu cinslerde birbirleriyle karıştırılarak elde edilmişlerdir. Bu cinslerin bir kısmı da Avrupa’dan Amerika’ya getirilmiş kopoylardan elde edilmişlerdir. Bloodhound, Plothound vb. gibi.

Amerika’da kopoylar

Amerika’daki avlanma gelenekleriyle Avrupa’nınkiler çok farklı olduğundan kopoyların eğitimleri de farklı olmuştur. Amerika’da kopoyların itaat eğitimleri üzerinde durulmamış, memleketimizde de olduğu gibi, kopoylar ava başlatılırken, tecrübeli kopoylarla ava çıkarılarak zamanla hangi kokuyu takip edeceklerini öğrenmektedirler. Memleketimizdekinden farklı olarak avların seçiminde daha kararlı davranılmış ve köpekler yalnz belirli hayvanları kovmaya alıştırılmıştır. Bilindiği gibi bizde, biraz da kasıtlı olarak kopoylara domuz da, karaca da, geyik de kovdurulmaktadır.
Bu arada pek çok kopoy da av sırasında rastladığı bir tilki veya çakal izini de kovmaktadır. Bizde yalnız tavşan avcıları ayrıldıkları için onların kullandıkları köpekler de yalnız tavşana alıştırılmış olup diğer büyük avları kovalamamaktadırlar. Amerika’da bizde olduğu gibi sürek avları yapılmamaktadır. Buna karşılık avcılar da köpeklerin arkasında avı takip etmektedirler. Bunun için de kopoyların kullanıldıkları avlar av hayvanlarının yapısıyla sınırlanmıştır.
Av hayvanlarına göre kopoy kullanılan avları sıralayacak olursak en çok kullanılan kopoylardan biri Beagledir. Bu küçük kopoy yalnız tavşan avlarında kullanılmaktadır. Bizdeki ada tavşanı büyüklüğünde olan Cottontail tavşanlarının avında hep Beagle kullanılır. Bunun haricindeki adlarını sıralayacağımız bütün kopoylar köpekle yapılmasına izin verilen bütün avlarda kullanılmaktadır. Ancak bunların bazıları adlarını aldıkları bazı hayvanların avlarında daha çokça kullanılırlar. Foxhound ve Coonhound gibi.
Foxhoundlar Amerika’ya ilk olarak İngiltere’den getirilmişler ve orada olduğu gibi atla tilki avında kullanılmışlardır. Bugün silahla yapılan avlarda da nadiren kullanılmalarına rağmen genellikle Amerika’da da kurulmuş bulunan özel atla avcılık kulüplerinde kullanılmaktadırlar. Coonhoundlar, adlarını aldıkları Amerika’ya has Racoon denilen kürklü, kuyruğu halkalı bir zamanlar Amerikan kürk avcılarının postundan şapka yaptıkları bir hayvanın avında kullanılırlar. Racoon genellikle gece avlanır. Gündüz kovuğunda uyuyup geceleri dolaştığı için bu yöntem seçilmiştir. Yaşadığı bölge, ormanların derelere yakın kısımlarıdır. Kovalandığı zaman bir süre sonra ağaca çıkarak kurtulmaya çalışır. Coonhoundlar da özellik olarak yakın takiple avlarını kovalarlar. Genellikle Racoon avında birkaç köpek kullanılır. Bazen uzun süren bir takipten sonra hayvan ağaca çıkar ve köpekler de avcılar gelene kadar ağacın altında havlamaya devam edip oradan ayrılmazlar. El fenerlerinin yardımıyla köpeklerin yanına gelen avcılar, Racoon avında genellikle menzil birkaç metre olduğu için tabanca kullanırlar.
Amerika’da kullanılan, Bloodhound, Black and Tan ve Blue Tick Coonhound, Plothound, Walker gibi adlar almış olan değişik görünümdeki kopoylar özellikle çok süratli ve yakın takip için yetiştirilirler. Buna sebep sürek avının bazı avlar için yasak olmasının dışında sürekçinin de bulunmaması ve bu tarz avlanmaya alışılmamış olmasıdır. Onun için kopoy kullanılan avlarda av hayvanı avcı tarafından da kovalanır. Domuz avlarında birlikte iz süren köpekler domuzu bastırır ve fazla kaçmasına imkân vermez, avcı da yetişerek avını vurur. Geyik avının kopoyla yapılması yasaktır. Amerika’da kopoy kullanılarak en çok yapılan avlar; dağ aslanı Puma, Jaguar, Vaşak ve Siyah Ayı avlarıdır. Bütün bu avlarda köpekler bağlı olarak iz bulunabilecek yerde dolaştırılır. Her zaman 5-6 köpek bir aradadır. Genellikle sürü başı tabir edilen tecrübeli bir köpeğe iz aratılır. Taze izi bulan hayvan havlamaya başlayınca köpeklerin hepsi birden serbest bırakılır. Bazen saatler süren müthiş bir takip başlar. Siyah ayı parsın bir türü olan ve yalnız Amerika kıtasında yaşayan Jaguara ve gene yalnız Kuzey Amerika’da yaşayan Pumaya nazaran genellikle daha çabuk kaçmaktan vazgeçerek ağaca çıkar. Fakat Jaguar, Puma ve hatta Vaşakta bazen bütün bir gün süren takipler olur. Çok çevik olan Jaguarın, fırsatını bulursa avcılar gelmeden ağaçtan atlayıp tekrar kaçmaya devam ettiği de olmaktadır. Onun için köpeklerin ağacın altını hiç boş bırakmamaları esastır. Zaman zaman bu hayvanlar çok sıkıştıklarında, bilhassa kayalık arazilerde veya ağaçtan atladığında köpekler tarafından kaçmasına izin verilmediğinde köpeklerle döğüşe girmekte ve bu arada birkaç köpeği de telef ettiği görülmektedir. Bu tarz köpekli avın en güç yanı avcıya düşmektedir. Zira son derece iyi bir fizik kondisyon gerekmektedir. Bazı seferlerde saatlerce sürecek bir takipte adeta koşar adım köpekleri takip etmeye çalışmak sanırız her avcının kolay yapacağı bir iş değildir. Bazı avcılar sürü başı olan köpeğin tasmasına bir verici takmakta, kendilerinde bulunan alıcıyla da köpekler sesleri duyulamıyacak kadar uzaklaştıklarında yönlerini ve nereye gittiklerini bu şekilde bulmaktadırlar.

Avrupa’da Kopoylar

Avrupa’nın birçok memleketinde pek çok cins kopoy mevcuttur. Konu incelendiğinde, bu köpeklerin de bir çoğunun birbirleriyle karıştırılarak elde edildikleri ortaya çıkmıştır. Ancak çok eskiye dayanan köpek ırkları üzerindeki çalışmalar, belli karakterlerdeki ve görünümdeki köpekleri elde etmeye yaramıştır. Bugün bütün bu cinslerin mümkün olduğu kadar saf kalmasına gayret edilmektedir. Bizim bu konudaki ihmalimiz, tarih boyunca avlarımızda köpek kullanılmasına rağmen, Anadolumuza has bir av köpeği türünü geliştirmemiştir. Hakkında adeta efsaneler anlattığımız Kangal ve Karayaka çoban köpeklerimizin bile menşei Asya’dır ve halen İran, Pakistan, Afganistan bu köpekleri kullanmaktadır. Çoban köpeklerimizin saflaştırma çalışmaları son senelerdedir, fakat ondan önce pek çoğu yozlaşmıştır. Av köpeklerimiz için durum içler açısıdır. Yerli hiçbir cins kuş köpeğimiz yoktur. Osmanlı devrinde kuş avlarında köpek kullanılıp kullanılmadığı bilinmemektedir. Ancak minyatürlerde de görüldüğü ve kayıtlarda da bahsedildiği gibi “zaar” kullanılmıştır. Ayrıca tazılar da kullanılmıştır. Fakat “zaar” olarak kayıtlardaki köpeklerin cinsinin ne olduğu belli değildir. Bugün memleketimizde kullanılmakta olan kopoylar devamlı olarak birbirleriyle ve köy köpekleriyle karışmakta, rengi, şekli uygun olduğu takdirde ava götürülmekte, bazen de hiçbir haliyle kopoya benzemeyenleri, tesadüf sonucu köylerden diğer köpeklerle birlikte ava çıkarak mükemmel av yapmaktadırlar.
Yıllardan beri belli renklerdeki kopoylara bilhassa Marmara yöresinde hep aynı ad verilmiş ve bu adlar kopoylarımızın adeta cinsinin simgesi haline gelmiştir. Macar, Arap, Çakal, Barak nereden geldiği belli olmayan kopoylarımızı oluşturmaktadırlar. Bunların arasından da ayırım yapılarak yerli kopoyumuzu saflaştırma çalışmalarının yapılması lazımdır.
Kopoylar kullanıldıkları avcılık türünden dolayı Avrupa’da da fazla bir eğitime tabi tutulmamışlardır. Kuş köpeklerine verilen eğitimden çok daha azını görmektedirler. İngiltere’nin geleneksel at ile yapılan tilki ve geyik avlarında kullanılan Foxhoundları 20-25 tanesi bir arada olarak avlanırlar. Avcı başının öttürdüğü borusuna alıştırılmışlardır. Bu boru çaldığı zaman toplanmaya alıştırılmışlardır. Öte yandan köpeklere en derinlemesine eğitimi veren Almanlar olmuştur. Kopoyların yanı sıra Drahthaar, Kurzhaar gibi fermalı kuş köpeklerini de büyük avlarda kullanmaktadırlar. Bu köpekler de kısa da olsa ses vererek tilki, tavşan gibi hayvanları kendiliklerinden kovmaktadırlar. Eğitildiklerinden çok iyi kopoy vazifesi görmektedirler. İster kopoy olsun ister diğer cinsler, verilen en önemli eğitim de avı kovarken dahi olsa çağrıldıklarında kovmayı bırakarak sahiplerinin yanına gelmeleridir. Bu şekilde de av uzun süre kovalanmamış olmaktadır. Avrupa’nın da birçok bölgesinde sürek avı yasaktır ve yapılmamaktadır. Bu şekilde de bekleme avlarıyla çok miktarda av görmek mümkündür. Bu görüntü de memleketimizde Avrupa’daki av hayvanlarının ehil olduğu yolunda bir fikir doğurmuştur. Hayvanlar kovalanmadıkları için kaçmamaktadırlar. Süreğin yasak olduğu birçok bölgede bekleme avı yapılırken çok iyi terbiye edilmiş ister kopoy olsun ister diğer cinsler sahibinin yanında beklemekte, av hayvanına atış yapıldığında hayvan yaralı gittiği takdirde sahibinin emriyle hareket ederek avı arayıp bulmaktadırlar. Bunun için de değişik eğitimler verilmektedir. Kopoy cinslerinde dahi, yapı olarak avı bulduklarında sustukları için avın başında oturarak katiyen avı parçalamadan sahibi yanına gelinceye kadar havlamaları öğretilmektedir. Bir diğer şekil, (kopoy olmayan kuş köpekleri de bunda kullanılmaktadır) yalnız avı bulduğu zaman başında havlamasıdır. Bir diğer eğitimde de, yaralı avın peşinde havlamadan giden köpek, avı bulunca tasmasından sarkan bir kayışı ağzına alarak geldiği takdirde, avın düşmüş ve kendisi tarafından bulunmuş olduğuna işaretle, avcı köpeğe kayışını bağlayarak onun peşinden ava gitmektedir. Eğer köpek tasmayı ağzına almadan gelirse av düşmemiş, köpek onu bulamamış anlamına gelmektedir.
Avrupa’da çok çeşitli avlanma şekilleri olduğundan bu avlarda kullanılan pek çok da köpek türü yetiştirilmiştir. Çok kesin bir ayırım söz konusu olmamakla beraber, kopoy veya avı kovalayan köpekleri de yüksek boylular ve alçak boylular olarak ayırabiliriz. Yüksek boylular tahmin edileceği gibi domuz, karaca, geyik gibi hayvanların avında kullanılırlar. Ancak bir istisna ile ki o da Almanların Jagd Terrieri (Av Terieri)’dir.
Bu 30-35 cm. yüksekliğindeki küçük, fırça kıllı son derece atik ve hızlı köpek domuz avlarında da kullanılmaktadır. Domuz, genellikle ufaklığına aldırmamakta ve kaçmamakta, köpek de devamlı havlayarak avcıya yerini belli etmekte, bir yandan da domuza devamlı etrafında dönerek saldırmakta ve şaşırtmaktadır. Bu jagd terrier ve Fox terrier ile Dachshund (Dakshund) yaralı büyük avın yerini belirlemekte kullanıldıkları gibi, tilkiyi ininden çıkartmak için ve ada tavşanı avında da kullanılmaktadırlar.
Bilindiği gibi bizde bazı Ege ve Marmara adalarında bulunan ufak tavşanlar Avrupa’da birçok memlekette karada yaşamakta, toprağı kazarak altında kendilerine yuva yapmaktadırlar. Bu köpekler de bu yuvalara girmekte, giremeyecekleri kadar dar yuvaları da kazarak açmaktadırlar. Bu tavşanlar çok fazla üremekte olup bazı memleketlerde bütün yıl avı serbest olarak yapılmaktadır.

Kaynak: AV DOĞA DERGİSİ